Bạn có tin không, hàng ngàn năm trước, khi chưa có mạng xã hội, chưa có điện thoại hay nhạc số, người Việt cổ đã “đăng story” bằng… hoa văn trên gốm? Những đường khắc, nét chấm trên những chiếc bát, chiếc bình đã kể lại cả một câu chuyện về cuộc sống, tín ngưỡng và ước mơ.
Trong buổi tọa đàm khoa học về gốm cổ tại Bảo tàng Gốm Thời dựng nước vào sáng thứ Bảy ngày 30/8 vừa qua, ba nền văn hóa nổi bật đã được nhắc đến: đó là Phùng Nguyên, Hoa Lộc và Đền Đồi. Mỗi loại gốm là một thế giới kỳ thú, mà càng khám phá càng thấy “wow”.
Gốm Phùng Nguyên - Hoa văn “hình học” cực chất
Người Phùng Nguyên cách đây 4.000 năm đã khắc lên gốm những hoa văn hình chữ S, chữ C, vòng tròn đồng tâm, tam giác đối xứng… Đó chính là những kiểu mẫu mà ngày nay giới trẻ vẫn mê mẩn khi thiết kế hình nền hay làm tattoo (hình xăm).
TS. Bùi Thị Thu Phương còn gọi đây là “đỉnh cao mỹ thuật gốm thời dựng nước”. Nghe thôi đã thấy ngầu rồi!
Điều thú vị là họ biết phủ bột trắng vào rãnh hoa văn để làm nổi bật chi tiết. Tức là người xưa đã biết chơi “contrast” (tương phản) và “highlight” (nổi bật) chẳng khác gì bộ lọc trên Instagram!
Ông cha ta ngàn năm trước đã từng check-in trên gốm
Gốm Hoa Lộc - Gốm mang hương vị biển
Điều gây tò mò nhất ở gốm Hoa Lộc (Thanh Hóa) là hoa văn in từ… mép vỏ sò. Đúng vậy, họ lấy chính vỏ sò biển để in lên gốm, tạo thành những họa tiết độc đáo chẳng nơi nào có.
TS. Nguyễn Khắc Sử cho rằng, đó là cách cư dân ven biển thể hiện môi trường sống của mình. Nói cách khác, nếu hôm nay bạn check-in bằng ảnh bãi biển, thì người Hoa Lộc đã “check-in” bằng hoa văn sò trên gốm cách đây 3.500 năm!
Ngoài ra, những chiếc bát miệng tứ giác hay hộp gốm hình nghiên mực cũng cho thấy óc sáng tạo không giới hạn, vừa thực dụng, vừa nghệ thuật.
Gốm Đền Đồi - Giao lộ văn hóa
Gốm Đền Đồi (Nghệ An - Hà Tĩnh) lại thú vị ở chỗ nó là “mix & match” của nhiều vùng. PGS.TS. Tống Trung Tín gọi đây là minh chứng cho sự giao thoa giữa ba dòng chảy văn hóa lớn: sông Hồng, sông Mã và sông Cả.
Nghĩa là, chỉ cần nhìn gốm Đền Đồi, bạn sẽ thấy ngay cư dân nơi đây là những người “đa văn hóa”, sẵn sàng học hỏi và sáng tạo. Họ để lại đủ loại: bình, vò, bát bồng, mâm bồng… giống như một “menu đa dạng” phản ánh đời sống phong phú.
Tọa đàm diễn ra tại Bảo tàng Gốm Thời dựng nước
Thú vị nhất là, càng nhìn gốm cổ, ta càng thấy người xưa chẳng hề xa cách. Họ cũng sáng tạo, cũng thích trang trí, cũng tìm cách để thể hiện bản thân. Nếu Phùng Nguyên thích kiểu mẫu tinh xảo, Hoa Lộc yêu biển và đưa sò lên gốm, thì Đền Đồi lại là dân “đa văn hóa” chính hiệu.
GS. Nguyễn Văn Kim khẳng định: “Đồ gốm vừa là nền tảng, vừa là động lực phát triển của thời Tiền - Sơ sử Việt Nam”. Nhưng với giới trẻ hôm nay, gốm còn là nguồn cảm hứng nghệ thuật: từ thiết kế, thời trang, tattoo cho đến du lịch văn hóa.
Thế mới thấy, gốm cổ không chỉ nằm trong bảo tàng. Nó là di sản sống động, là bản sắc và cũng là “chất liệu sáng tạo” cho thế hệ hôm nay. Lần tới, nếu đi bảo tàng, bạn thử zoom kỹ vào từng hoa văn gốm, biết đâu lại tìm được một ý tưởng mới cho hình nền điện thoại, một chiếc vòng tay, hay thậm chí một hình xăm “nghìn năm có một”!
Ái Văn
Các mỹ nhân khối SNG khoe sắc ở Đà Nẵng
13 thí sinh tranh ngôi Vua đầu bếp 2015
Người phụ nữ 119 tuổi có hơn 150 cháu chắt đang sống ở Long Khánh
Từ chàng bác sĩ trẻ xuống tóc, nghĩ về trách nhiệm với xã hội, cộng đồng
Binz, Jack và Võ Đăng Khoa tranh tài tại Giải thưởng Truyền hình châu Á lần thứ 25
Nhiều đàn ông trẻ nghiện tình dục ảo, thích xem phim khiêu dâm, phải làm sao?
